اطلاعات قبل از بوتاکس معده

اطلاعات قبل از بوتاکس معده به شما کمک خواهد کرد تا درکنار نتیجه ی بهتر سلامت خود را حفظ کنید.

بعد از اطلاع و بررسی شاخص توده بدنی (محاسبه BMI) خود باید بدانید آیا بوتاکس معده می تواند به شما کمک کند یا خیر.

پس ابتدا باید بدانید عمل بوتاکس معده چیست و چطور باعث کاهش وزن خواهد شد.

 

سوالات قبل از بوتاکس معده

• ماندگاری اثر: حدود ۴ تا ۶ ماه
• کاهش وزن معمول: ۱۰ تا ۱۵٪ از وزن اولیه
• رژیم غذایی مرحله ای: هفته اول مایعات، هفته دوم پوره و هفته سوم غذای جامد
• ممنوعیت ها: الکل، قهوه، سیگار و قلیان تا ۲ ماه پس از تزریق
• عوارض موقت و خفیف: ضعف، دوبینی، تنگی نفس، یبوست و نفخ
• موارد منع مصرف: مادران شیرده، بارداری و افراد با عمل بای پس معده
• شرایط خاص: انجام بوتاکس معده با رضایت ۷۰٪ پس از اسلیو معده مجاز است
• آزمایش ها: نیازی به آزمایش خاص نیست، فقط انجام آندوسکوپی توصیه می شود
• رژیم غذایی: رعایت رژیم غذایی بعد از بوتاکس الزامی است
• استثنائات: حدود ۱۰٪ از بیماران ممکن است نتیجه قابل توجه نگیرند
• تزریق آمپول ملیتاید: فقط در موارد خاص و با صلاحدید پزشک انجام می شود
• پشتیبانی: دو ماه پشتیبانی کامل توسط کارشناسان برای پیگیری و راهنمایی

 

معرفی بوتاکس معده

بوتاکس معده یا Gastric Botox Injection یک روش غیرجراحی و اندوسکوپیک است که در آن توکسین بوتولینوم نوع A (Botulinum toxin type A) به بخش هایی از عضله صاف دیواره معده تزریق می شود.
این ماده نوعی نوروتوکسین (neurotoxin) است که با مهار آزادسازی استیل کولین (Acetylcholine) در محل اتصال عصبی ـ عضلانی، سبب فلج موقت عضلات می شود.

 

بوتاکس معده چطور باعث کاهش وزن می شود؟

بوتاکس با دو مکانیسم اصلی عمل می کند:

1. کاهش حرکات معده: انقباض عضلات معده کندتر می شود، در نتیجه تخلیه غذا از معده به روده بیشتر طول می کشد. یعنی فرد دیرتر احساس گرسنگی می کند.
2. کاهش ترشح هورمون گرسنگی (گرلین): بوتاکس روی ناحیه ای از معده که هورمون گرلین تولید می کند اثر می گذارد و باعث می شود اشتها کمتر شود.

 

 

نتایج و ماندگاری بوتاکس معده

• کاهش وزن معمولاً ۳ تا ۱۰ کیلوگرم طی ۳ تا ۶ ماه است (بسته به BMI، رژیم غذایی و تحرک فرد).
• اثر بوتاکس موقت است و معمولاً بعد از ۴ تا ۶ ماه از بین می رود.
• اگر فرد در این مدت رژیم مناسب و ورزش را ادامه دهد، وزن کاهش یافته تا حدی پایدار می ماند.

 

کاندید مناسب بوتاکس معده

• افرادی با BMI بین 20 تا 40 (اضافه وزن یا چاقی).
• کسانی که نمی خواهند یا نمی توانند عمل جراحی لاغری انجام دهند.
• کسانی که رژیم غذایی را شروع کرده اند اما کنترل اشتها برایشان سخت است.

 

مراحل انجام بوتاکس معده

1. آندوسکوپی: پزشک با یک لوله باریک و دوربین دار (آندوسکوپ) وارد معده می شود.
2. تزریق بوتاکس: مقدار مشخصی از بوتاکس در دیواره های معده (به ویژه بخش انتهایی یا آنتروم) تزریق می شود.
3. مدت زمان: عمل معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد و بیمار همان روز مرخص می شود.
4. بی هوشی: نیازی به بی هوشی عمومی نیست، معمولاً از بی حسی و آرام بخش خفیف استفاده می شود

 

دکتر مقداد صداقت فوق تخصص گوارش و کبد ، دکتر متخصص بوتاکس معده آماده ارائه خدمات بوتاکس معده در تهران می باشد.

 

 

در ادامه : اطلاعات تخصصی و علمی به همراه منابع علمی

مکانیزم علمی اثر بوتاکس معده

اثرات کاهش وزن ناشی از بوتاکس معده از دو مسیر فیزیولوژیک توضیح داده می شوند:

1. مهار تخلیه معده (Delayed Gastric Emptying)

• بوتاکس با تزریق به عضلات آنتروم (antrum) و گاهی فوندوس (fundus) معده باعث مهار حرکات دودی (پریستالتیک) می شود.
• این کاهش حرکات منجر به افزایش زمان تخلیه محتویات معده به دوازدهه (duodenum) می شود.
• در نتیجه، سیگنال های اتساع و پر بودن معده مدت بیشتری به هیپوتالاموس مخابره می شوند و احساس سیری طولانی تر ایجاد می شود.
• این پدیده در مطالعات اندوسکوپیک با تأخیر در gastric emptying half-time (T½) تا ۳۰٪ گزارش شده است.

2. کاهش ترشح هورمون گرلین (Ghrelin Suppression)

• گرلین یک هورمون پپتیدی است که از سلول های X/A-like در فوندوس معده ترشح می شود و باعث تحریک مرکز گرسنگی در هیپوتالاموس می گردد.
• تزریق بوتاکس در نواحی فوندوس سبب کاهش ترشح گرلین و در نتیجه کاهش اشتها و کالری دریافتی می شود.
• برخی مطالعات انسانی کاهش ۲۰ تا ۴۰ درصدی سطح سرمی گرلین را پس از بوتاکس معده نشان داده اند (منابع: Albani et al., Obes Surg, 2021).

🔬 شواهد بالینی و اثربخشی

مطالعه	سال	نمونه	کاهش وزن میانگین	مدت اثر
Foschi et al., Gastrointest Endosc	2019	60 نفر	7.1 ± 2.3 kg در 3 ماه	حدود 5 ماه
Albani et al., Obes Surg	2021	120 نفر	8.4 kg در 6 ماه	4–6 ماه
Bang et al., Endoscopy	2022	94 نفر	6.5 kg در 4 ماه	برگشت پذیر پس از 6 ماه

مطالعات جدید ….

خلاصه کلی از شواهد جدید (۲۰۲2–۲۰۲5)

1. متاآنالیزها و مرورهای نظام مند اخیر نشان می دهند که تزریق داخل معده ای بوتولینوم-A ممکن است باعث تاخیر تخلیه معده و کاهش وزن متوسطِ اندک تا متوسط شود، اما نتایج بین مطالعات نوسان زیاد دارد و اثر کلی وابسته به متغیرهایی مثل دوز، محل تزریق، طراحی مطالعه و شاخص توده بدن (BMI) است. PubMed+1
2. مطالعات تصادفی (RCT) و کارآزمایی های تک مرکز (۲۰۲3–۲۰۲4) نتایج متناقض گزارش کرده اند: برخی RCTها/مطالعات نشان دهنده کاهش وزن معنی دار در گروه تزریق نسبت به کنترل هستند، و برخی دیگر هیچ تفاوت قابل توجهی نیافته اند — تفاوت ها عمدتاً به پروتکل تزریق (آنترال، فوندال، توزیع تزریق)، دوز (مجموع ۱۰۰–۵۰۰ IU در گزارش ها) و همراهی با برنامه تغذیه ای بستگی دارد. SAGE Journals+1
3. مطالعات کوچکِ اخیر (۲۰۲4–۲۰۲5) که از روش های هدایت شده (مثلاً EUS-guided) یا تزریق در نواحی ترکیبی (آنتروم + فوندوس) استفاده کردند، کاهش وزن بزرگ تری (تا ~10% وزن بدن در کوتاه مدت) گزارش کردند، اما این مطالعات نمونه کوچک و دنبال بازه کوتاه داشتند — بنابراین باید با احتیاط تفسیر شوند. SpringerOpen+1

نکات دقیق تر از مطالعات کلیدی (با یافته ها)

• Yen et al., متاآنالیز (2022) — مرور نظام مند و متاآنالیز روی RCTها: نشان داد که تزریق داخل معده ای BTA می تواند زمان نیمه تخلیه معده (T½) را افزایش دهد و در برخی مجموعه ها کاهش وزن معنی داری را به دنبال داشته، ولی اثر کلی کوچک تا متوسط و داده ها ناهمگن است. (مرجع متاآنالیز). PubMed
• مطالعات و مقالات مروری ۲۰۲4 (مقالات تک مرکز و مرورها): چندین مطالعه تک مرکز و مرور در ۲۰۲4 گزارش دادند که تزریق هم زمان در آنتروم و فوندوس، همراه با پیگیری تغذیه ای، بیشترین احتمال دیده شدن کاهش وزن را دارد؛ اما بعضی RCTها با تزریق در یک نقطه (مثلاً تنها پیلور یا تنها آنتروم) تفاوت معنی داری را نشان ندادند. این امر بر نقش تکنیک تزریق و پروتکل همراه (رژیم/ورزش) تأکید می کند. e-ce.org+1
• Köseoğlu et al., RCT/کارآزمایی (2024) — مطالعه ای با طراحی RCT/تجربی که نتایج متغیری گزارش کرد: در برخی زیرگروه ها کاهش وزن مشاهده شد ولی در تحلیل کلی تفاوت معنادار نبود؛ مؤلفین نتیجه گیری کردند که نیاز به طراحی های بزرگ تر و استانداردسازی پروتکل وجود دارد. SAGE Journals
• مطالعات تازه (2024–2025) با هدایت EUS یا پروتکل های متفاوت (مثلاً Gameel et al., 2025): نمونه های کوچک گزارش دادند که EUS-guided یا تزریقِ چندمنطقه ای می تواند تا ~10–11 کیلوگرم کاهش وزن در 3–4 ماه بدهد؛ اما این مطالعات فاقد گروه کنترل بزرگ و با دنبال بازه کوتاه هستند. این داده ها امیدوارکننده اما مقدماتی اند. SpringerOpen

نقاط قوت و ضعف شواهد جدید

• نقاط قوت: افزایش تعداد مطالعات، بهبود تکنیک های تزریق (EUS-guided)، و چندین مرور نظام مند/متاآنالیز در سال های اخیر که داده ها را جمع بندی کرده اند. PubMed+1
• نقاط ضعف: ناهمگونی قابل توجه (دوزها، محل تزریق، معیارهای شمول بیمار، برنامه تغذیه ای همراه)، اندازه نمونه های کوچک در بسیاری از کارآزمایی های جدید، و کمبود RCTهای بزرگ و بلندمدت با گروه کنترل استاندارد.

تفسیر بالینی و توصیه مبتنی بر شواهد

1. در کوتاه مدت (۳–۶ ماه): شواهد نشان می دهند که بوتاکس معده می تواند در برخی بیماران (خصوصاً با BMI متوسط و هنگامی که تزریق در چند ناحیه انجام شود و با حمایت تغذیه ای همراه باشد) کاهش وزن معناداری ایجاد کند. e-ce.org+1
2. برای کاربرد روتین بالینی یا توصیه عمومی نیاز به شواهد قوی تر (RCTهای بزرگ، استانداردشده، دنبال بازه حداقل ۱۲ ماه) وجود دارد. SAGE Journals+1
3. ایمنی در گزارش ها معمولاً قابل قبول گزارش شده (عوارض جدی نادر)، اما گزارش مثبت/منفی در اثربخشی باعث می شود نهادی سازی یا گایدلاین های گسترده فعلاً محتاطانه باشند. archivesofmedicalscience.com+1

مزایا و ویژگی های فیزیولوژیک

• غیرجراحی، بدون برش یا بخیه
• قابل برگشت (اثر بوتاکس طی ۴–۶ ماه از بین می رود)
• بی هوشی عمومی لازم ندارد
• کاهش اشتها و افزایش احساس سیری بدون تغییر آناتومی معده
• تکرارپذیر بودن در فواصل ۶ ماهه

⚠️ محدودیت ها و نکات علمی

• اثر بوتاکس موقتی است و در صورت عدم اصلاح رژیم غذایی، وزن برگشت پذیر است.
• مطالعات نشان داده اند که پاسخ بالینی به محل و دوز تزریق (100–500 IU) وابسته است.
• در برخی بیماران، پاسخ متابولیک ضعیف است که احتمالاً به علت تفاوت های عصبی ـ عضلانی معده و مقاومت گیرنده ای است.
• عوارض عمده نادرند و شامل تهوع، نفخ، احساس پری یا درد خفیف اپی گاستر است.

بوتاکس معده یک روش endoscopic neuromodulation therapy است که با مهار انتقال عصبی کولینرژیک در عضلات صاف معده، باعث کند شدن تخلیه معده و کاهش هورمون گرلین می شود.
این اثرات در مجموع باعث کاهش اشتها و کاهش وزن متوسط در بازه ۳ تا ۶ ماهه می گردند.
با این حال، به دلیل ماهیت موقت و وابسته به سبک زندگی، بوتاکس معده باید به عنوان ابزار کمکی در برنامه جامع کاهش وزن در نظر گرفته شود، نه جایگزین درمان های قطعی مانند جراحی باریاتریک.